Odzyskanie środków utraconych w wyniku phishingu jest możliwe, ale wymaga podjęcia szybkich kroków, odpowiedniego udokumentowania incydentu oraz często wsparcia prawnego. Im wcześniej zareagujemy, tym większa szansa na skuteczne działanie – zarówno w relacji z bankiem, jak i przed sądem.
Cyberoszustwa mają różnorodny charakter, co wpływa na odmienne strategie dochodzenia roszczeń. Inaczej postępujemy w przypadku nieautoryzowanej transakcji, a inaczej gdy doszło do zaciągnięcia zobowiązania w naszym imieniu.
Podstawa roszczeń
Zgodnie z art. 46 ust. 1 ustawy o usługach płatniczych (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 611), dostawca usług płatniczych (w praktyce najczęściej to bank) jest zobowiązany do niezwłocznego zwrotu kwoty nieautoryzowanej transakcji płatniczej, chyba że klient działał umyślnie lub dopuścił się rażącego niedbalstwa. Oznacza to, że ciężar dowodu w zakresie wykazania winy klienta spoczywa na dostawcy usług. W praktyce banki często próbują przypisać klientom odpowiedzialność, argumentując brak zachowania należytej staranności (np. ujawnienie danych logowania), jednak nie każde takie działanie wyczerpuje znamiona rażącego niedbalstwa.
Reklamacje
Pierwszym krokiem do odzyskania środków jest zgłoszenie incydentu do dostawcy usług płatniczych. Najczęściej będzie to bank, ale w przypadku niektórych oszustw, np. dokonanych przez oszustów działających pod pozorem sklepów internetowych, dostawcą usług jest firma za pośrednictwem której dokonuje się płatności, jak np. TPay czy PayU.
Zwrot środków powinien nastąpić do końca dnia roboczego następującego po dniu stwierdzenia wystąpienia nieautoryzowanej transakcji lub po dniu otrzymania stosownego zgłoszenia.
W przypadku odmowy zwrotu środków przez bank, klientowi przysługuje prawo do złożenia reklamacji w trybie art. 5 ustawy o rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty rynku finansowego. Bank ma 30 dni na odpowiedź, a w sprawach szczególnie skomplikowanych – do 60 dni.
Warto również każdy taki incydent zgłosić organom ścigania, nie tylko z uwagi na fakt, iż im szybciej następuje zgłoszeni tym większe prawdopodobieństwo wykrycia sprawców, ale często również instytucje finansowe wymagają, aby klient udokumentował zgłoszenie, jeśli powołuje się na fakt wyprowadzenia środków z jego rachunku w skutek oszustwa.
Co w przypadku nieuwzględnienia reklamacji?
W przypadku nieuwzględnienia reklamacji przez dostawcę usługi konsument może złożyć skargę do Rzecznika Finansowego lub od razu wystąpić z pozwem. Należy mieć na względzie, iż stanowisko Rzecznika ma jedynie funkcję opiniodawczą, a co za tym bank nie jest w żadnym stopniu związany jego stanowiskiem, niemniej uzyskanie takiej opinii może polepszyć sytuację procesową klienta.
W przypadku wystąpienia na drogę sądową należy sformułować roszczenie o zapłatę kwoty na jaką opiewała nieautoryzowana transakcja. Ponadto od daty wezwania do zwrotu środków można domagać się również odsetek ustawowych za opóźnienie. Na potrzeby pozwu swoje roszczenia należy udokumentować przedkładając potwierdzenie transakcji, zgłoszenie popełnienia przestępstwa, zgłoszenie incydentu do banku oraz pismo reklamacyjne, a także odpowiedzi banku. Ponadto w treści uzasadnienia pozwu należy szczegółowo opisać okoliczności w jakich doszło do wyłudzenia danych uwierzytelniających płatność.
Cyberoszustwa mają różnorodny charakter, co wpływa na odmienne strategie dochodzenia roszczeń. Inaczej postępujemy w przypadku nieautoryzowanej transakcji, a inaczej gdy doszło do zaciągnięcia zobowiązania w naszym imieniu.
Przykładowo, jeśli osoby trzecie, posługując się wyłudzonymi danymi autoryzacyjnymi, zawarły umowę pożyczki lub kredytu na dane ofiary, wówczas niezbędne będzie zakwestionowanie ważności stosunku zobowiązaniowego (np. ze względu na brak oświadczenia woli), a następnie dochodzenie zwrotu pobranych przez bank rat jako świadczenia nienależnego w rozumieniu art. 410 § 1 i 2 Kodeksu cywilnego (t.j. Dz.U. z 2025 r., poz. 1071).
Jak odzyskać pieniądze po cyber-oszustwie? Zakończenie
Odzyskanie pieniędzy po cyber-oszustwie to proces wymagający determinacji, ale prawo oferuje konkretne mechanizmy ochrony. Kluczowe jest natychmiastowe działanie, zgromadzenie dokumentacji (np. korespondencja z bankiem, potwierdzenia transakcji) i szybki kontakt z właściwymi instytucjami.
Zapraszam do kontaktu 
Cezary Korolczuk
adwokat
Zdjęcie: Aidan Bartos
